1483
Geboortejaar Maarten Luther
1484
Geboortejaar Huldrych Zwingli
1484
Geboortejaar Georg Spalatinus
1484
100e sterfjaar Geert Grote
1484
100e sterfjaar John Wycliffe
1485
Geboortejaar Johannes Bugenhagen
1486
Geboortejaar Johann Eck
1489
Geboortejaar Willem Farel
1489
Sterfjaar Wessel Gansfort
1491
Geboortejaar Martin Bucer
1491
Geboortejaar Ignatius de Loyola
1491
Geboortejaar Hendrik VIII
1492
Christoffel Columbus ontdekt Amerika
1492
'Verdrijvingsedict' van koning Ferdinand II van Spanje
1492
Geboortejaar Berchtold Haller
1493
Geboortejaar Justus Jonas
1494
Vermoedelijk geboortejaar van Lucas van Leyden
1496
Geboortejaar Menno Simons
1496
Maarten Luther in Maagdenburg
1497
Maarten Luther naar Eisenach
1497
Geboortejaar Philippus Melanchthon
1498
Geboortejaar Andreas Osiander
1498
Sterfjaar Girolamo Savonarola
1499
Geboortejaar Katharina van Bora
1499
Geboortejaar Johannes a Lasco
1499
Geboortejaar Petrus Martyr Vermigli
1499
Geboortejaar Johannes Brenz
1500
Geboortejaar Karel V
1501
Maarten Luther naar Erfurt
1501
Geboortejaar Theodor Fabricius
1503
Erasmus’ Handboek Christelijke Strijder
1503
Julius II wordt paus
1504
Geboortejaar Heinrich Bullinger
1505
Maarten Luther wordt monnik
1505
Nieuwe Testament in het Latijn
1505
Lucas Cranach wordt hofschilder van Frederik de Wijze
1507
Maarten Luther wordt priester
1508
Overplaatsing Maarten Luther naar Wittenberg
1509
Geboortejaar Johannes Calvijn
1509
Lof der Zotheid van Erasmus
1510
Luther reist naar Rome
1510
Geboortejaar Albertus Rizaeus Hardenberg
1510
Geboortejaar Immanuel Tremellius
1510
Geboortejaar Joachim Westphal
1511
150e sterfjaar Johannes Tauler
1512
Promotie Maarten Luther
1512
Vijfde Lateraans concilie
1513
Paus Leo X treedt aan
1514
Vernieuwing jubileumaflaat uit 1506
1515
Luthers colleges over de Romeinenbrief
1515
Geboortejaar Theresia van Avila
1515
Albrecht von Mainz krijgt toestemming voor aflaathandel
1515
100e sterfjaar Johannes Hus
1516
Erasmus publiceert de Griekse tekst Nieuwe Testament
1516
Geboortejaar Hieronymus Zanchius
1517
Begin van de reformatie
1517
Reformatoren in 1517
1517
Optreden van Johann Tetzel als aflaathandelaar
1517
Maarten Luther als reformator
1518
Heidelbergse disputatie
1518
Philippus Melanchthon naar Wittenberg
1518
Rijksdag van Augsburg
1518
De geschriften van Maarten Luther bereiken Antwerpen
1519
Erasmus publiceert een tweede uitgave Nieuwe Testament
1519
Luthers dispuut met Johannes Eck in Leipzig
1519
Sterfjaar Leonardo da Vinci
1519
Geboortejaar Theodorus Beza
1519
Karel V wordt keizer van het Heilige Roomse Rijk.
1519
Luthers werk veroordeeld
1519
Geboortejaar Gaspard de Coligny
1520
Geboortejaar Christophe Plantin
1520
Bul 'Exsurge Domine' tegen Luther
1520
Drie geschriften van Luther verschijnen
1521
Rijksdag van Worms
1521
Hendrik VIII 'Defensor fidei'
1521
Eerste priesters in Wittenberg trouwen
1521
Geboortejaar Petrus Canisius
1521
Melanchthons Loci communes verschijnt
1521
Excommunicatie van Luther
1521
Justus Jonas wordt hoogleraar te Wittenberg
1522
Strenge plakkaten in de Nederlanden
1522
Maarten Luther vertaalt het Nieuwe Testament
1522
Religieus radicalisme in Wittenberg
1522
Begin reformatie in Zürich
1522
Paus Adrianus VI gekozen
1522
Sterfjaar Johannes Reuchlin
1523
Nieuwe Testament in het Nederlands
1523
Dat Jezus Christus een geboren jood was
1523
Eerste martelaren in Brussel
1523
Johannes Calvijn start zijn studie
1523
Bucer en de reformatie in Straatsburg
1523
Geboortejaar Marten Micron
1524
Sterfjaar Johannes von Staupitz
1524
Sterfjaar Hendrik van Zutphen
1524
Regensburgse Bond
1524
Begin Boerenoorlog in Duitsland
1524
Verschijning van Erasmus' De libero arbitrio
1524
Nikolaus von Amsdorf: reformatie in Maagdenburg
1524
Sterfjaar Cornelis Hoen
1525
Sterfjaar Jan de Bakker
1525
Verschijning van Luthers De servo arbitrio
1525
Maarten Luther trouwt met Katharina van Bora
1525
Sterfjaar Thomas Müntzer
1525
Sterfjaar Frederik de Wijze
1525
Geboortejaar Giovanni Pierluigi da Palestrina
1525
Dopersen in Zürich
1525
Blarer begint met reformatorische prediking in Konstanz
1525
Oprichting in Zürich van de ‘Prophezei’
1525
Bugenhagen: reformatie in N-Duitsland en Scandinavië
1526
Verschijning Liesveltbijbel
1526
Eerste Rijksdag te Spiers
1527
'Een vaste burcht'
1527
Universiteit Marburg
1527
Marteldood Wendelmoet Claesdochter van Monnickendam
1527
Brenz voert reformatie door in steden ZW-Duitsland
1527
Confessie van Schleitheim aangenomen
1528
Marteldood Patrick Hamilton in Schotland
1528
Sterfjaar Albrecht Dürer
1528
Drukker Vorsterman geeft bijzondere Bijbel uit
1528
Balthasar Hubmaier in Wenen als ketter verbrand
1529
Tweede Rijksdag te Spiers
1529
Verschijning Wittenbergs Chorgesangbuch
1529
Kleine en Grote Catechismus van Luther
1529
Godsdienstgesprek te Marburg
1529
Turkse legers belegeren Wenen
1530
Karel V wordt tot keizer gezalfd en gekroond
1530
Rijksdag te Augsburg: 3 protestantse confessies
1531
Verbond van Schmalkalden opgericht
1531
Sterfjaar Johannes Oecolampadius
1531
Huldrych Zwingli sneuvelt
1531
Geboortejaar Petrus Datheen
1531
Pierre Viret reformator van Franssprekend Zwitserland
1531
Mattias Biro Dévai brengt de reformatie in Hongarije
1531
100e sterfjaar Jeanne d’Arc
1531
Heinrich Bullinger volgt Zwingli op
1532
Bestand van Neurenberg (Nürnberger Anstand)
1532
Synode van Bern
1532
Waldenzen sluiten zich aan bij de reformatie
1532
Michael Stiefel berekent het einde van de wereld
1533
Johannes Calvijn vlucht uit Parijs
1533
Vermoedelijke sterfjaar van Lucas van Leyden
1533
Geboortejaar van Willem van Oranje
1533
Melchior Hoffman kondigt het einde van de wereld aan
1533
Obbe en Dirk Philips in Leeuwarden opnieuw gedoopt
1534
Sterfjaar kardinaal Cajetanus
1534
De belijdenis van Bazel
1534
Oude Testament in het Duits vertaald
1534
Begin Engelse reformatie
1534
Johannes Calvijn breekt met de katholieke kerk
1534
Ignatius van Loyola sticht de Jezuïetenorde
1534
Affaire des placcards
1534
Munster wordt een 'Nieuw Jeruzalem' van wederdopers
1535
Doperse naaktlopers in Amsterdam
1535
Eerste bijbel in het Frans
1535
Sterfjaar Thomas More
1535
Einde rijk van de wederdopers te Münster
1535
Wederdopersoproer te Amsterdam
1536
Engelse bijbelvertaler Tyndale sterft als martelaar
1536
Sterfjaar Desiderius Erasmus
1536
Wittenberger Konkordie
1536
Eerste druk van Calvijns Institutie
1536
Eerste Helvetische Confessie
1536
Menno Simons breekt definitief met de katholieke kerk
1536
Farel haalt Calvijn over om in Genève te werken
1536
Johannes Calvijn naar Genève
1537
De Schmalkaldische Artikelen
1537
Stichting van de Academie van Lausanne
1538
Johannes Calvijn naar Bazel en Straatsburg
1539
Bestand van Frankfurt; bestand van Neurenberg bevestigd
1539
Brief van Calvijn aan kardinaal Sadoletus
1539
De eerste versie van het Geneefse Psalter verschijnt
1540
Rijksgodsdienstgesprek te Hagenau
1540
Gewijzigde versie Augsburgse Confessie
1540
Calvijn trouwt met Idelette van Buren
1540
Begin Rijksgodsdienstgesprekken te Worms
1540
Geboortejaar van Marnix van St.Aldegonde
1540
Johannes a Lasco gaat over tot de reformatie
1541
Sterfjaar Wolfgang Capito
1541
Johannes Calvijn terug in Genève
1541
Rijksverdrag te Regensburg
1541
Geboortejaar Menso Alting
1541
Sterfjaar Andreas von Karlstadt
1541
Joachim Westphal wordt predikant in Hamburg
1541
Schwenckfeld publiceert spiritualistische ‘Konfession’
1542
De Rijksdag te Spiers begint
1542
Inquisitie ingesteld
1543
Publicatie De revolutionibus van Copernicus
1543
Over de joden en hun leugens
1543
Anoniem Brussels plakkaat
1543
Sterfjaar Johann Eck
1543
Sterfjaar Nicolaas Copernicus
1543
Aartsbisschop van Keulen wil reformatie doorvoeren
1543
Spaanse Nieuwe Testament verschijnt
1544
Ontstaan protestantse vluchtelingengemeenten
1545
Begin Concilie van Trente
1545
Sterfjaar Georg Spalatinus
1545
Sterfjaar Jacob van Liesvelt
1545
Geneefse Catechismus van Johannes Calvijn
1545
Geboortejaar Franciscus Junius
1545
Geboortejaar Johannes Fontanus
1545
Geboortejaar Johannes Zuidlareus
1545
Brief Calvijn aan Luther
1545
Pierre Brully sterft in Doornik de marteldood
1546
Sterfjaar George Wishart
1546
Sterfjaar Maarten Luther
1546
Rijksban over de vorsten van Hessen en Saksen
1546
Schmalkaldische oorlog
1546
Geboortejaar Johannes Pistorius
1547
Rijksdag van Augsburg
1547
Sterfjaar Hendrik VIII
1547
Koning Eduard VI regeert over Engeland (1547-1553)
1548
Formula reformationis
1548
Interne theologische strijd lutheranisme (1548-1580)
1548
Leuvense Bijbel
1549
Consensus Tigurinus
1549
Book of Common Prayer
1550
Protestantse Bond in Duitsland
1550
Geboortejaar Petrus Wachenius
1551
Sterfjaar Martin Bucer
1552
Engelse 42 artikelen
1552
Sterfjaar Andreas Osiander
1552
Sterfjaar Katharina van Bora
1553
Proces in Genève tegen Michael Servet
1553
400e sterfjaar Bernardus van Clairvaux
1554
Castellio pleit voor tolerantie
1554
Veluanus geeft Der Leken Wechwyser uit
1555
Augsburgse Godsdienstvrede
1555
Genève kiest voor een pro-Calvijns beleid
1555
Eerste calvinische gemeente in de Nederlanden
1555
Sterfjaar Justus Jonas
1555
De Catechismus van Canisius verschijnt
1555
Philips II wordt heer der Nederlanden
1555
100e verjaardag Gutenbergbijbel
1555
Nostradamus publiceert zijn eerste Profetieën
1556
Sterfjaar Ignatius de Loyola
1556
Thomas Cranmer sterft de marteldood
1557
Covenant van de adel in Schotland
1557
Rijksgodsdienstgesprek te Worms
1557
Angelus Merula sterft als ketter
1558
Sterfjaar Johannes Bugenhagen
1558
Sterfjaar keizer Karel V
1558
Elizabeth I wordt koningin van Engeland
1559
John Knox keert terug naar Schotland
1559
Definitieve versie Calvijns Institutie
1559
Academie van Genève gesticht
1559
Negen nieuwe bisdommen in de katholieke kerk
1559
Vermoedelijke geboortejaar van Jacobus Arminius
1559
Oranje stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht
1559
Margaretha van Parma landvoogdes van de Nederlanden
1559
Eerste Franse Nationale Synode te Parijs
1559
Martelaarsboek van Adriaan van Haemstede
1559
Sterfjaar Marten Micron
1560
Sterfjaar Philippus Melachthon
1560
Frederik III van de Palts wordt gereformeerd
1560
Verschijning Biestkensbijbel
1560
Sterfjaar Johannes a Lasco
1561
Sterfjaar Menno Simons
1561
Nederlandse Geloofsbelijdenis verschijnt
1561
Godsdienstgesprek te Poissy
1561
Lelio Sozzini maakt standpunt over Drie-eenheid bekend
1562
Sterfjaar Petrus Martyr Vermigli
1562
Sterfjaar Adriaan van Haemstede
1562
Vluchtelingenkerk Frankenthal
1562
Geneefs Psalter voltooid
1562
Deux-Aesbijbel gedrukt in Emden
1562
Bloedbad te Vassy
1563
Engelse 39 artikelen
1563
Heidelbergse Catechismus verschijnt
1563
Afsluiting concilie van Trente
1563
Sterfjaar Wolfgang Musculus
1563
Geboortejaar Franciscus Gomarus
1564
Sterfjaar Johannes Calvijn
1564
Geboortejaar Galileo Galilei
1564
Geboortejaar William Shakespeare
1564
Puriteinen in verzet tegen de Anglicaanse kerk
1564
Willem van Oranje pleit voor gewetensvrijheid
1565
Sterfjaar Willem Farel
1565
La racine, source et fondement des anabaptistes
1566
Eerste Nederlands psalmboek
1566
Wonderjaar: de Hagenpreken
1566
Wonderjaar: Beeldenstorm
1566
Confessio Helvetica posterior
1566
Sterfjaar Johannes Agricola
1567
Hertog van Alva landvoogd over Nederland
1567
Sterfjaar Guido de Brès
1567
Geboortejaar prins Maurits
1568
Begin van de Tachtigjarige Oorlog
1568
Convent van Wezel
1571
Synode van Emden
1571
100e sterfjaar Thomas a Kempis
1571
Geboortejaar Johannes Kepler
1572
Watergeuzen in Den Briel
1572
Martelaren van Gorcum
1572
Bartholomeüsnacht in Frankrijk
1572
Sterfjaar John Knox
1573
Willem van Oranje viert avondmaal
1573
Beleg van Leiden
1574
Sterfjaar Albertus Rizaeus Hardenberg
1574
Eerste provinciale Synode te Dordrecht
1574
Sterfjaar Joachim Westphal
1575
Stichting universiteit van Leiden
1575
Sterfjaar Heinrich Bullinger
1576
Pacificatie van Gent
1577
Geboortejaar Jacob Cats
1577
Formula Concordiae, Lutherse geloofsbelijdenis
1577
Villiers treedt in dienst bij Willem van Oranje
1578
Nationale Synode te Dordrecht
1578
Alteratie in Amsterdam
1579
Unie van Atrecht
1579
Unie van Utrecht
1580
Verschijning Concordiaboek
1580
Nederlandse versie van het Geneefse Psalter
1580
Publieke uitoefening katholieke godsdienst verboden
1580
Apologie van Willem van Oranje
1581
Plakkaat van Verlatinghe
1581
Nationale Synode van Middelburg
1582
Sterfjaar Theresia van Avila
1583
Geboortejaar Hugo de Groot
1584
Willem van Oranje vermoord
1585
Geboortejaar Jansenius
1585
Opbouw katholieke leven Zuidelijke Nederlanden
1585
Maurits wordt stadhouder
1585
Opening Academie van Franeker
1585
Geboortejaar kardinaal Richelieu
1586
Geboortejaar Dirk Raphaëlsz Camphuysen
1586
Nationale Synode in ‘s-Gravenhage
1587
Lutherse gemeente te Amsterdam
1588
De Spaanse Armada
1589
Sterfjaar Christophe Plantin
1590
Sterfjaar Hieronymus Zanchius
1590
Sterfjaar Petrus Datheen
1593
Hendrik IV van Frankrijk wordt weer rooms-katholiek
1594
Geboortejaar Gustaf Adolf II van Zweden
1594
Sterfjaar van Giovanni Pierluigi da Palestrina
1594
Groningen bevrijd en bij Unie van Utrecht
1596
Geboortejaar René Descartes
1597
Sterfjaar Petrus Canisius
1597
Geboortejaar Pieter Janszoon Saenredam
1598
Edict van Nantes
1598
Sterfjaar van Marnix van St. Aldegonde
1600
Sterfjaar Giordano Bruno
1602
Oprichting Verenigde Oost-Indische Compagnie
1602
Sterfjaar Franciscus Junius
1603
Geboortejaar Johannes Coccejus
1603
In Engeland komt Jacobus I aan de macht
1603
Johannes Althusius geeft zijn Politica uit
1605
Sterfjaar Theodorus Beza
1606
Geboortejaar Rembrandt van Rijn
1607
Geboortejaar Paul Gerhardt
1607
Geboortejaar Anna Maria van Schurman
1608
Engelse independenten vluchten
1608
Teellinck publiceert ‘programma’ van Nadere Reformatie
1609
Begin Twaalfjarig bestand
1609
Sterfjaar Jacobus Arminius
1609
Het baptisme ontstaat
1610
De Remonstrantie ingediend
1611
De Contra-Remonstrantie ingediend
1611
De King James-vertaling verschijnt in Engeland
1612
Sterfjaar Menso Alting
1614
Oprichting universiteit Groningen
1614
Eerste editie van het Rituale Romanum
1615
Sterfjaar Johannes Fontanus
1617
Priesteropleiding Den Bosch
1618
Begin Dertigjarige Oorlog
1618
Begin Nationale Synode te Dordrecht
1618
Book of Sports verschijnt in Engeland
1619
Acte van Stilstand
1619
Terechtstelling Oldenbarnevelt
1620
Mayflower brengt Pilgrim Fathers naar Amerika
1620
Het protestantisme in Europa onder zware druk
1621
Oprichting West-Indische Compagnie
1621
Sterfjaar Jan Pietersz. Sweelinck
1623
Geboortejaar Blaise Pascal
1625
Sterfjaar prins Maurits
1626
Meldenius wijst een weg naar vrede in de kerk
1627
Sterfjaar Dirk Raphaëlsz Camphuysen
1628
Geboortejaar John Bunyan
1629
Genade-edict van Nîmes
1630
Sterfjaar Johannes Kepler
1630
Geboortejaar Karel II van Engeland
1632
Sterfjaar Gustaaf Adolf van Zweden
1632
Geboortejaar Baruch Spinoza
1636
Opening universiteit van Utrecht
1636
Stichting Harvard College in Amerika
1637
Statenvertaling voltooid
1637
Descartes geeft zijn Discours de la méthode uit
1638
Nationaal Covenant in Schotland
1638
Sterfjaar Jansenius
1642
Sterfjaar kardinaal Richelieu
1643
Start Synode van Westminster
1645
Sterfjaar Hugo de Groot
1647
Sterfjaar van Frederik Hendrik
1647
Universiteit van Harderwijk geopend
1648
Vrede van Münster en de Vrede van Westfalen
Use the rewind-forward button to scroll through the timeline.
Erasmus schrijft De libero arbitrio (Over de vrije wil). Erasmus heeft sympathie voor Luther, maar vindt dat hij te ver gaat in zijn genadeleer: volgens hem was er in Luthers theologie geen plaats voor de verantwoordelijkheid van de mens. Luther schrijft een jaar later een antwoord.
Erasmus gebruikt het volgende beeld om de samenwerking tussen Gods genade en onze vrije wil uit te drukken: Een vader legt voor zijn kind dat nog nauwelijks lopen kan een appel neer ... Lees verder
