Na het uiteenvallen van de Schmalkaldische Bond komt er in 1550 een nieuwe protestantse bond, op initiatief van Maurits van Saksen – die eerst zijn geloofsbroeders verlaten had en een verbond met Karel V was aangegaan. Waarom kiest Maurits weer de lutherse zijde? Hij is verontrust door de macht van de keizer, gegriefd over de slechte behandeling, zijn schoonvader Philips van Hessen aangedaan, en gekweld door wroeging over zijn ‘verraad’.
Geheel onverwachts valt hij van de keizer af en rukt hij, in bondgenootschap met de Franse koning, naar Augsburg. Karel V is dan in Innsbrück, zonder troepen en weerloos. Hij vlucht. Karel trekt vervolgens zijn handen af van Duitsland en laat de verdere afwikkeling van zaken over aan zijn broer Ferdinand, die tot het verdrag van Passau (1552) moet besluiten, waarbij het Interim wordt afgeschaft, aan de luthersen algehele vrijheid van godsdienst wordt toegestaan en de beide gevangen leiders, Johan Frederik van Saksen en Philips van Hessen, hun vrijheid herkrijgen. Maurits van Saksen wordt zo de redder van het protestantisme in Duitsland. De macht van kerk en keizer over Duitsland is nu voorgoed verbroken.
