Schwenckfeld, de in 1489 geboren geestelijke leider uit Silezië, sluit zich eerst aan bij de Lutherse reformatie (die hij ziet als een geestelijke opwekking), maar keert zich in 1525 van Luther af, nadat deze zijn avondmaalsvisie afwees: Schwenckfeld liet geen plaats voor de gedachte van de werkelijke aanwezigheid van Christus in de tekenen van brood en wijn. In 1529 gaat Schwenckfeld naar Straatsburg, waar hij hartelijk ontvangen wordt door reformatorische leiders zoals Capito. Ook heeft hij intensieve contacten met radicale leiders als Andreas Karlstadt, Melchior Hoffman, Sebastian Franck en Michael Servet. Hij wil dat alle niet-roomse richtingen volledige vrijheid van godsdienst krijgen. Hiermee komt hij in aanvaring met Martin Bucer die niet tolerant is tegenover de doperse radicalen.
In 1541 publiceert Schwenckfeld zijn Konfession und Erklärung vom Erkenntnis Christi, waarin hij o.m. leert dat de mens Christus door lijden, opstanding en hemelvaart vergoddelijkt is. Zo zal ook de bekering van een mens vergoddelijking inhouden. Belangrijk is dan dat de nieuwe hemelse mens zich niet richt op uitwendige dingen, waartoe ook de Bijbel behoort, maar alleen op geestelijke. Schwenckfeld kent eigenlijk drie sacramenten: a. Geestesdoop; b. Avondmaal voor het hart; c. Verzegeling met de Geest. Later leert hij zelfs dat Christus vanwege goddelijke natuur nooit echt mens geweest kan zijn. Veel in deze leerstellingen is als spiritualisme te typeren: de vergeestelijking voert hoogtij (spiritus = geest), terwijl de Schrift slechts als een bijzaak wordt gezien. Sommige spiritualisten betitelen de Bijbel zelfs als ‘de papieren paus’. Schwenckfeld overlijdt in 1561 te Ulm.
Grote invloed oefent Schwenckfeld uit op de vrijdenker Sebastian Franck (1499-1542). In Nederland staat de tolerante jurist Aggaeus van Albada (enige tijd adviseur van Willem van Oranje) bekend als Schwenckfeldiaan.
