Veluanus, ofwel als Jan Gerritsz. Versteghe, geboren omstreeks 1520 te Stroe, een buurtschap op de Veluwe bij Garderen, geeft in 1554 Der Leken Wechwyser uit. In 1544 is hij begonnen als pastoor te Garderen, geroemd om zijn welsprekendheid. Hij gaat al spoedig in reformatorische geest preken en wordt daarom in 1550 gevangen genomen. Onder een scherp verhoor heeft hij zijn ‘dwalingen’ herroepen; hij wordt tot levenslang veroordeeld. Hij zit gevangen in de toren van een kasteel in Hattem. Maar met Pinksteren 1553 wordt hij op borgtocht vrijgelaten, waarna hij vlucht naar Duitsland.
Onderweg schrijft hij zijn Wechwyser onder de schrijversnaam Anastasius Veluanus, wat wil zeggen ‘de opgestane Veluwenaar’ – dat duidt op zijn opstaan als reformatorisch gezinde uit de val van zijn herroeping. Zijn boek, het eerste reformatorische boek in het Nederlands, is heel veel gelezen. Later schrijft Veluanus boekjes over het avondmaal. In 1570 overlijdt hij in het Duitse Bacharach, waar hij predikant is bij een reformatorische gemeente; hij was geen lutheraan, ook geen calvinist, maar stond wellicht dicht bij de Zwitserse reformatie van Zwingli en Bullinger.
