Groepen Engelse en Schotse protestanten keren zich vanaf 1564 scherp tegen de Anglicaanse kerk en dringen aan op verder gaande reformatie. De term ’puriteinen’ was eerst bedoeld als scheldwoord, maar is een min of meer officiële naam geworden. Men wil de kerk, de liturgie en de kerkleer zuiveren van roomse elementen, zoals hun voorman John Knox dat leert. Een van hun typerende leuzen is: ‘pure life, pure church’; daarin ligt de nadruk op zuiverheid (van het leven en van de kerk). Die moet vooral uitkomen in de heiliging van de zondag, in een sterk besef van eigen verlorenheid en een even sterke nadruk op de noodzaak van de bekering.
Na John Knox is vooral William Perkins (1558-1602) een invloedrijk theoloog in zowel Engeland (Cambridge) als Schotland, met ook invloed op de Nadere Reformatie in de gereformeerde kerken in de Nederlanden. De in 1646 aangenomen Confessie van Westminster geeft een goede weergave van het geloof van de Puriteinen. Veel puriteinen zijn in de 17e eeuw naar Amerika vertrokken.
