Johannes Althusius (1557-1638), een Oost-Friese staatsrechtsgeleerde, studeert onder andere in Bazel en Genève en is van 1588 tot 1605 hoogleraar in het Duitse Herford. Hij geeft in 1603 zijn hoofdwerk uit: Politica methodica digesta, dat uit een groot aantal bijbelse voorbeelden een staatsvisie ontwikkelt; het is in 1610 en 1614 herzien en uitgebreid.
Althusius is een verklaard tegenstander van het absolutisme van de vorsten en voorstander van beperkte volkssoevereiniteit en van het recht van verzet tegen een tiran. De door hem voorgestane staatsvorm is de confederatie (een verbond van zelfstandige gewesten). Hij gaat in 1604 naar Emden om daar als stadsyndicus (rechtskundig overheidsdienaar) te werken. Met zijn politieke theorie biedt hij een rechtvaardiging van de Nederlandse opstand tegen Spanje en voor de staatsvorm van de Unie van Utrecht.
