In de zomer van 1581 wordt te Den Haag het Plakkaat van Verlatinghe ondertekend door de Staten-Generaal. Dit is een officiële verklaring waarin Philips II wordt afgezworen als hun heerser. Het is een soort onafhankelijkheidsverklaring en eigenlijk een direct gevolg van de Unie van Utrecht twee jaar eerder.
De Staten verklaren dat hun vorst vrijheden en rechten had geschonden en daarom vervallen is van de troon. Zijn troon wordt verlaten verklaard. De volgende zeven provincies doen mee: Brabant, Gelre en Zutphen, Vlaanderen, Holland, Zeeland, Friesland, Mechelen en Utrecht. Nu men zonder vorst zat, gaat men op zoek naar een nieuwe. Nadat Willem van Oranje, een belangrijke kandidaat hiervoor, in 1584 vermoord wordt, besluit men een republiek te worden.
