Vanaf 1585, nadat de steden Gent, Brugge en Antwerpen in handen gevallen zijn van de Spaanse landvoogd Parma, wordt in het zuiden van de Nederlanden het rooms-katholieke leven weer opgebouwd (re-katholisering). Antwerpen verliest als havenstad veel betekenis doordat de Geuzen de Schelde afgesloten houden. Veel protestanten vertrekken nu naar de Noordelijke Nederlanden waar ze – ook uit economisch oogpunt – hartelijk welkom zijn.
-
1483
Geboortejaar Maarten Luther
-
1484
Geboortejaar Huldrych Zwingli
-
1484
Geboortejaar Georg Spalatinus
-
1484
100e sterfjaar Geert Grote
-
1484
100e sterfjaar John Wycliffe
-
1485
Geboortejaar Johannes Bugenhagen
-
1486
Geboortejaar Johann Eck
-
1489
Geboortejaar Willem Farel
-
1489
Sterfjaar Wessel Gansfort
-
1491
Geboortejaar Martin Bucer
-
1491
Geboortejaar Ignatius de Loyola
-
1491
Geboortejaar Hendrik VIII
-
1492
Christoffel Columbus ontdekt Amerika
-
1492
'Verdrijvingsedict' van koning Ferdinand II van Spanje
-
1492
Geboortejaar Berchtold Haller
-
1493
Geboortejaar Justus Jonas
-
1494
Vermoedelijk geboortejaar van Lucas van Leyden
-
1496
Geboortejaar Menno Simons
-
1496
Maarten Luther in Maagdenburg
-
1497
Maarten Luther naar Eisenach
-
1497
Geboortejaar Philippus Melanchthon
-
1498
Geboortejaar Andreas Osiander
-
1498
Sterfjaar Girolamo Savonarola
-
1499
Geboortejaar Katharina van Bora
-
1499
Geboortejaar Johannes a Lasco
-
1499
Geboortejaar Petrus Martyr Vermigli
-
1499
Geboortejaar Johannes Brenz
-
1500
Geboortejaar Karel V
-
1501
Maarten Luther naar Erfurt
-
1501
Geboortejaar Theodor Fabricius
-
1503
Erasmus’ Handboek Christelijke Strijder
-
1503
Julius II wordt paus
-
1504
Geboortejaar Heinrich Bullinger
-
1505
Maarten Luther wordt monnik
-
1505
Nieuwe Testament in het Latijn
-
1505
Lucas Cranach wordt hofschilder van Frederik de Wijze
-
1507
Maarten Luther wordt priester
-
1508
Overplaatsing Maarten Luther naar Wittenberg
-
1509
Geboortejaar Johannes Calvijn
-
1509
Lof der Zotheid van Erasmus
-
1510
Luther reist naar Rome
-
1510
Geboortejaar Albertus Rizaeus Hardenberg
-
1510
Geboortejaar Immanuel Tremellius
-
1510
Geboortejaar Joachim Westphal
-
1511
150e sterfjaar Johannes Tauler
-
1512
Promotie Maarten Luther
-
1512
Vijfde Lateraans concilie
-
1513
Paus Leo X treedt aan
-
1514
Vernieuwing jubileumaflaat uit 1506
-
1515
Luthers colleges over de Romeinenbrief
-
1515
Geboortejaar Theresia van Avila
-
1515
Albrecht von Mainz krijgt toestemming voor aflaathandel
-
1515
100e sterfjaar Johannes Hus
-
1516
Erasmus publiceert de Griekse tekst Nieuwe Testament
-
1516
Geboortejaar Hieronymus Zanchius
-
1517
Begin van de reformatie
-
1517
Reformatoren in 1517
-
1517
Optreden van Johann Tetzel als aflaathandelaar
-
1517
Maarten Luther als reformator
-
1518
Heidelbergse disputatie
-
1518
Philippus Melanchthon naar Wittenberg
-
1518
Rijksdag van Augsburg
-
1518
De geschriften van Maarten Luther bereiken Antwerpen
-
1519
Erasmus publiceert een tweede uitgave Nieuwe Testament
-
1519
Luthers dispuut met Johannes Eck in Leipzig
-
1519
Sterfjaar Leonardo da Vinci
-
1519
Geboortejaar Theodorus Beza
-
1519
Karel V wordt keizer van het Heilige Roomse Rijk.
-
1519
Luthers werk veroordeeld
-
1519
Geboortejaar Gaspard de Coligny
-
1520
Geboortejaar Christophe Plantin
-
1520
Bul 'Exsurge Domine' tegen Luther
-
1520
Drie geschriften van Luther verschijnen
-
1521
Rijksdag van Worms
-
1521
Hendrik VIII 'Defensor fidei'
-
1521
Eerste priesters in Wittenberg trouwen
-
1521
Geboortejaar Petrus Canisius
-
1521
Melanchthons Loci communes verschijnt
-
1521
Excommunicatie van Luther
-
1521
Justus Jonas wordt hoogleraar te Wittenberg
-
1522
Strenge plakkaten in de Nederlanden
-
1522
Maarten Luther vertaalt het Nieuwe Testament
-
1522
Religieus radicalisme in Wittenberg
-
1522
Begin reformatie in Zürich
-
1522
Paus Adrianus VI gekozen
-
1522
Sterfjaar Johannes Reuchlin
-
1523
Nieuwe Testament in het Nederlands
-
1523
Dat Jezus Christus een geboren jood was
-
1523
Eerste martelaren in Brussel
-
1523
Johannes Calvijn start zijn studie
-
1523
Bucer en de reformatie in Straatsburg
-
1523
Geboortejaar Marten Micron
-
1524
Sterfjaar Johannes von Staupitz
-
1524
Sterfjaar Hendrik van Zutphen
-
1524
Regensburgse Bond
-
1524
Begin Boerenoorlog in Duitsland
-
1524
Verschijning van Erasmus' De libero arbitrio
-
1524
Nikolaus von Amsdorf: reformatie in Maagdenburg
-
1524
Sterfjaar Cornelis Hoen
-
1525
Sterfjaar Jan de Bakker
-
1525
Verschijning van Luthers De servo arbitrio
-
1525
Maarten Luther trouwt met Katharina van Bora
-
1525
Sterfjaar Thomas Müntzer
-
1525
Sterfjaar Frederik de Wijze
-
1525
Geboortejaar Giovanni Pierluigi da Palestrina
-
1525
Dopersen in Zürich
-
1525
Blarer begint met reformatorische prediking in Konstanz
-
1525
Oprichting in Zürich van de ‘Prophezei’
-
1525
Bugenhagen: reformatie in N-Duitsland en Scandinavië
-
1526
Verschijning Liesveltbijbel
-
1526
Eerste Rijksdag te Spiers
-
1527
'Een vaste burcht'
-
1527
Universiteit Marburg
-
1527
Marteldood Wendelmoet Claesdochter van Monnickendam
-
1527
Brenz voert reformatie door in steden ZW-Duitsland
-
1527
Confessie van Schleitheim aangenomen
-
1528
Marteldood Patrick Hamilton in Schotland
-
1528
Sterfjaar Albrecht Dürer
-
1528
Drukker Vorsterman geeft bijzondere Bijbel uit
-
1528
Balthasar Hubmaier in Wenen als ketter verbrand
-
1529
Tweede Rijksdag te Spiers
-
1529
Verschijning Wittenbergs Chorgesangbuch
-
1529
Kleine en Grote Catechismus van Luther
-
1529
Godsdienstgesprek te Marburg
-
1529
Turkse legers belegeren Wenen
-
1530
Karel V wordt tot keizer gezalfd en gekroond
-
1530
Rijksdag te Augsburg: 3 protestantse confessies
-
1531
Verbond van Schmalkalden opgericht
-
1531
Sterfjaar Johannes Oecolampadius
-
1531
Huldrych Zwingli sneuvelt
-
1531
Geboortejaar Petrus Datheen
-
1531
Pierre Viret reformator van Franssprekend Zwitserland
-
1531
Mattias Biro Dévai brengt de reformatie in Hongarije
-
1531
100e sterfjaar Jeanne d’Arc
-
1531
Heinrich Bullinger volgt Zwingli op
-
1532
Bestand van Neurenberg (Nürnberger Anstand)
-
1532
Synode van Bern
-
1532
Waldenzen sluiten zich aan bij de reformatie
-
1532
Michael Stiefel berekent het einde van de wereld
-
1533
Johannes Calvijn vlucht uit Parijs
-
1533
Vermoedelijke sterfjaar van Lucas van Leyden
-
1533
Geboortejaar van Willem van Oranje
-
1533
Melchior Hoffman kondigt het einde van de wereld aan
-
1533
Obbe en Dirk Philips in Leeuwarden opnieuw gedoopt
-
1534
Sterfjaar kardinaal Cajetanus
-
1534
De belijdenis van Bazel
-
1534
Oude Testament in het Duits vertaald
-
1534
Begin Engelse reformatie
-
1534
Johannes Calvijn breekt met de katholieke kerk
-
1534
Ignatius van Loyola sticht de Jezuïetenorde
-
1534
Affaire des placcards
-
1534
Munster wordt een 'Nieuw Jeruzalem' van wederdopers
-
1535
Doperse naaktlopers in Amsterdam
-
1535
Eerste bijbel in het Frans
-
1535
Sterfjaar Thomas More
-
1535
Einde rijk van de wederdopers te Münster
-
1535
Wederdopersoproer te Amsterdam
-
1536
Engelse bijbelvertaler Tyndale sterft als martelaar
-
1536
Sterfjaar Desiderius Erasmus
-
1536
Wittenberger Konkordie
-
1536
Eerste druk van Calvijns Institutie
-
1536
Eerste Helvetische Confessie
-
1536
Menno Simons breekt definitief met de katholieke kerk
-
1536
Farel haalt Calvijn over om in Genève te werken
-
1536
Johannes Calvijn naar Genève
-
1537
De Schmalkaldische Artikelen
-
1537
Stichting van de Academie van Lausanne
-
1538
Johannes Calvijn naar Bazel en Straatsburg
-
1539
Bestand van Frankfurt; bestand van Neurenberg bevestigd
-
1539
Brief van Calvijn aan kardinaal Sadoletus
-
1539
De eerste versie van het Geneefse Psalter verschijnt
-
1540
Rijksgodsdienstgesprek te Hagenau
-
1540
Gewijzigde versie Augsburgse Confessie
-
1540
Calvijn trouwt met Idelette van Buren
-
1540
Begin Rijksgodsdienstgesprekken te Worms
-
1540
Geboortejaar van Marnix van St.Aldegonde
-
1540
Johannes a Lasco gaat over tot de reformatie
-
1541
Sterfjaar Wolfgang Capito
-
1541
Johannes Calvijn terug in Genève
-
1541
Rijksverdrag te Regensburg
-
1541
Geboortejaar Menso Alting
-
1541
Sterfjaar Andreas von Karlstadt
-
1541
Joachim Westphal wordt predikant in Hamburg
-
1541
Schwenckfeld publiceert spiritualistische ‘Konfession’
-
1542
De Rijksdag te Spiers begint
-
1542
Inquisitie ingesteld
-
1543
Publicatie De revolutionibus van Copernicus
-
1543
Over de joden en hun leugens
-
1543
Anoniem Brussels plakkaat
-
1543
Sterfjaar Johann Eck
-
1543
Sterfjaar Nicolaas Copernicus
-
1543
Aartsbisschop van Keulen wil reformatie doorvoeren
-
1543
Spaanse Nieuwe Testament verschijnt
-
1544
Ontstaan protestantse vluchtelingengemeenten
-
1545
Begin Concilie van Trente
-
1545
Sterfjaar Georg Spalatinus
-
1545
Sterfjaar Jacob van Liesvelt
-
1545
Geneefse Catechismus van Johannes Calvijn
-
1545
Geboortejaar Franciscus Junius
-
1545
Geboortejaar Johannes Fontanus
-
1545
Geboortejaar Johannes Zuidlareus
-
1545
Brief Calvijn aan Luther
-
1545
Pierre Brully sterft in Doornik de marteldood
-
1546
Sterfjaar George Wishart
-
1546
Sterfjaar Maarten Luther
-
1546
Rijksban over de vorsten van Hessen en Saksen
-
1546
Schmalkaldische oorlog
-
1546
Geboortejaar Johannes Pistorius
-
1547
Rijksdag van Augsburg
-
1547
Sterfjaar Hendrik VIII
-
1547
Koning Eduard VI regeert over Engeland (1547-1553)
-
1548
Formula reformationis
-
1548
Interne theologische strijd lutheranisme (1548-1580)
-
1548
Leuvense Bijbel
-
1549
Consensus Tigurinus
-
1549
Book of Common Prayer
-
1550
Protestantse Bond in Duitsland
-
1550
Geboortejaar Petrus Wachenius
-
1551
Sterfjaar Martin Bucer
-
1552
Engelse 42 artikelen
-
1552
Sterfjaar Andreas Osiander
-
1552
Sterfjaar Katharina van Bora
-
1553
Proces in Genève tegen Michael Servet
-
1553
400e sterfjaar Bernardus van Clairvaux
-
1554
Castellio pleit voor tolerantie
-
1554
Veluanus geeft Der Leken Wechwyser uit
-
1555
Augsburgse Godsdienstvrede
-
1555
Genève kiest voor een pro-Calvijns beleid
-
1555
Eerste calvinische gemeente in de Nederlanden
-
1555
Sterfjaar Justus Jonas
-
1555
De Catechismus van Canisius verschijnt
-
1555
Philips II wordt heer der Nederlanden
-
1555
100e verjaardag Gutenbergbijbel
-
1555
Nostradamus publiceert zijn eerste Profetieën
-
1556
Sterfjaar Ignatius de Loyola
-
1556
Thomas Cranmer sterft de marteldood
-
1557
Covenant van de adel in Schotland
-
1557
Rijksgodsdienstgesprek te Worms
-
1557
Angelus Merula sterft als ketter
-
1558
Sterfjaar Johannes Bugenhagen
-
1558
Sterfjaar keizer Karel V
-
1558
Elizabeth I wordt koningin van Engeland
-
1559
John Knox keert terug naar Schotland
-
1559
Definitieve versie Calvijns Institutie
-
1559
Academie van Genève gesticht
-
1559
Negen nieuwe bisdommen in de katholieke kerk
-
1559
Vermoedelijke geboortejaar van Jacobus Arminius
-
1559
Oranje stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht
-
1559
Margaretha van Parma landvoogdes van de Nederlanden
-
1559
Eerste Franse Nationale Synode te Parijs
-
1559
Martelaarsboek van Adriaan van Haemstede
-
1559
Sterfjaar Marten Micron
-
1560
Sterfjaar Philippus Melachthon
-
1560
Frederik III van de Palts wordt gereformeerd
-
1560
Verschijning Biestkensbijbel
-
1560
Sterfjaar Johannes a Lasco
-
1561
Sterfjaar Menno Simons
-
1561
Nederlandse Geloofsbelijdenis verschijnt
-
1561
Godsdienstgesprek te Poissy
-
1561
Lelio Sozzini maakt standpunt over Drie-eenheid bekend
-
1562
Sterfjaar Petrus Martyr Vermigli
-
1562
Sterfjaar Adriaan van Haemstede
-
1562
Vluchtelingenkerk Frankenthal
-
1562
Geneefs Psalter voltooid
-
1562
Deux-Aesbijbel gedrukt in Emden
-
1562
Bloedbad te Vassy
-
1563
Engelse 39 artikelen
-
1563
Heidelbergse Catechismus verschijnt
-
1563
Afsluiting concilie van Trente
-
1563
Sterfjaar Wolfgang Musculus
-
1563
Geboortejaar Franciscus Gomarus
-
1564
Sterfjaar Johannes Calvijn
-
1564
Geboortejaar Galileo Galilei
-
1564
Geboortejaar William Shakespeare
-
1564
Puriteinen in verzet tegen de Anglicaanse kerk
-
1564
Willem van Oranje pleit voor gewetensvrijheid
-
1565
Sterfjaar Willem Farel
-
1565
La racine, source et fondement des anabaptistes
-
1566
Eerste Nederlands psalmboek
-
1566
Wonderjaar: de Hagenpreken
-
1566
Wonderjaar: Beeldenstorm
-
1566
Confessio Helvetica posterior
-
1566
Sterfjaar Johannes Agricola
-
1567
Hertog van Alva landvoogd over Nederland
-
1567
Sterfjaar Guido de Brès
-
1567
Geboortejaar prins Maurits
-
1568
Begin van de Tachtigjarige Oorlog
-
1568
Convent van Wezel
-
1571
Synode van Emden
-
1571
100e sterfjaar Thomas a Kempis
-
1571
Geboortejaar Johannes Kepler
-
1572
Watergeuzen in Den Briel
-
1572
Martelaren van Gorcum
-
1572
Bartholomeüsnacht in Frankrijk
-
1572
Sterfjaar John Knox
-
1573
Willem van Oranje viert avondmaal
-
1573
Beleg van Leiden
-
1574
Sterfjaar Albertus Rizaeus Hardenberg
-
1574
Eerste provinciale Synode te Dordrecht
-
1574
Sterfjaar Joachim Westphal
-
1575
Stichting universiteit van Leiden
-
1575
Sterfjaar Heinrich Bullinger
-
1576
Pacificatie van Gent
-
1577
Geboortejaar Jacob Cats
-
1577
Formula Concordiae, Lutherse geloofsbelijdenis
-
1577
Villiers treedt in dienst bij Willem van Oranje
-
1578
Nationale Synode te Dordrecht
-
1578
Alteratie in Amsterdam
-
1579
Unie van Atrecht
-
1579
Unie van Utrecht
-
1580
Verschijning Concordiaboek
-
1580
Nederlandse versie van het Geneefse Psalter
-
1580
Publieke uitoefening katholieke godsdienst verboden
-
1580
Apologie van Willem van Oranje
-
1581
Plakkaat van Verlatinghe
-
1581
Nationale Synode van Middelburg
-
1582
Sterfjaar Theresia van Avila
-
1583
Geboortejaar Hugo de Groot
-
1584
Willem van Oranje vermoord
-
1585
Geboortejaar Jansenius
-
1585
Opbouw katholieke leven Zuidelijke Nederlanden
-
1585
Maurits wordt stadhouder
-
1585
Opening Academie van Franeker
-
1585
Geboortejaar kardinaal Richelieu
-
1586
Geboortejaar Dirk Raphaëlsz Camphuysen
-
1586
Nationale Synode in ‘s-Gravenhage
-
1587
Lutherse gemeente te Amsterdam
-
1588
De Spaanse Armada
-
1589
Sterfjaar Christophe Plantin
-
1590
Sterfjaar Hieronymus Zanchius
-
1590
Sterfjaar Petrus Datheen
-
1593
Hendrik IV van Frankrijk wordt weer rooms-katholiek
-
1594
Geboortejaar Gustaf Adolf II van Zweden
-
1594
Sterfjaar van Giovanni Pierluigi da Palestrina
-
1594
Groningen bevrijd en bij Unie van Utrecht
-
1596
Geboortejaar René Descartes
-
1597
Sterfjaar Petrus Canisius
-
1597
Geboortejaar Pieter Janszoon Saenredam
-
1598
Edict van Nantes
-
1598
Sterfjaar van Marnix van St. Aldegonde
-
1600
Sterfjaar Giordano Bruno
-
1602
Oprichting Verenigde Oost-Indische Compagnie
-
1602
Sterfjaar Franciscus Junius
-
1603
Geboortejaar Johannes Coccejus
-
1603
In Engeland komt Jacobus I aan de macht
-
1603
Johannes Althusius geeft zijn Politica uit
-
1605
Sterfjaar Theodorus Beza
-
1606
Geboortejaar Rembrandt van Rijn
-
1607
Geboortejaar Paul Gerhardt
-
1607
Geboortejaar Anna Maria van Schurman
-
1608
Engelse independenten vluchten
-
1608
Teellinck publiceert ‘programma’ van Nadere Reformatie
-
1609
Begin Twaalfjarig bestand
-
1609
Sterfjaar Jacobus Arminius
-
1609
Het baptisme ontstaat
-
1610
De Remonstrantie ingediend
-
1611
De Contra-Remonstrantie ingediend
-
1611
De King James-vertaling verschijnt in Engeland
-
1612
Sterfjaar Menso Alting
-
1614
Oprichting universiteit Groningen
-
1614
Eerste editie van het Rituale Romanum
-
1615
Sterfjaar Johannes Fontanus
-
1617
Priesteropleiding Den Bosch
-
1618
Begin Dertigjarige Oorlog
-
1618
Begin Nationale Synode te Dordrecht
-
1618
Book of Sports verschijnt in Engeland
-
1619
Acte van Stilstand
-
1619
Terechtstelling Oldenbarnevelt
-
1620
Mayflower brengt Pilgrim Fathers naar Amerika
-
1620
Het protestantisme in Europa onder zware druk
-
1621
Oprichting West-Indische Compagnie
-
1621
Sterfjaar Jan Pietersz. Sweelinck
-
1623
Geboortejaar Blaise Pascal
-
1625
Sterfjaar prins Maurits
-
1626
Meldenius wijst een weg naar vrede in de kerk
-
1627
Sterfjaar Dirk Raphaëlsz Camphuysen
-
1628
Geboortejaar John Bunyan
-
1629
Genade-edict van Nîmes
-
1630
Sterfjaar Johannes Kepler
-
1630
Geboortejaar Karel II van Engeland
-
1632
Sterfjaar Gustaaf Adolf van Zweden
-
1632
Geboortejaar Baruch Spinoza
-
1636
Opening universiteit van Utrecht
-
1636
Stichting Harvard College in Amerika
-
1637
Statenvertaling voltooid
-
1637
Descartes geeft zijn Discours de la méthode uit
-
1638
Nationaal Covenant in Schotland
-
1638
Sterfjaar Jansenius
-
1642
Sterfjaar kardinaal Richelieu
-
1643
Start Synode van Westminster
-
1645
Sterfjaar Hugo de Groot
-
1647
Sterfjaar van Frederik Hendrik
-
1647
Universiteit van Harderwijk geopend
-
1648
Vrede van Münster en de Vrede van Westfalen
Gebruik de rewind-forward knop om door de tijdlijn te scrollen.
