Andreas Osiander (1498-1552), luthers theoloog. Eerst werkt hij als priester in Neurenberg (1520) en in die hoedanigheid is hij een warm pleitbezorger van de reformatorische beweging in Beieren. Zijn strijdlust en heftige temperament maken hem tot een invloedrijk man. Hij hecht veel waarde aan kerkvisitaties (d.i. het bezoeken van plaatselijke kerken en hun leiders om hen te adviseren) waarbij het soms nodig is in te grijpen bij misstanden. Osiander stelt ook kerkordes op. Hij neemt deel aan enkele disputaties, onder meer die over de rechtvaardigmaking. Daarover is enige tijd de (naar hem genoemde) Osiandrische strijd gevoerd. Hierin laat hij een afwijkende, mystiek getinte visie horen: hij meent dat de rechtvaardigmaking plaats vindt door ‘de inwonende gerechtigheid van Christus’; want bij Osiander betekent dat de mens niet gerechtvaardigd wordt door genade alleen. Deze opvatting wordt niet alleen door zijn mede-lutheranen afgekeurd, maar ook door Calvijn. Later wordt Osiander hoogleraar in de theologie te Koningsbergen (in Oost-Pruisen).
Een ook opvallend feit is de voorrede van Osiander in Copernicus’ boek De revolutionibus orbium (1543) met de door Copernicus ontwikkelde stelling dat de zon en niet de aarde u het middelpunt van het heelal is.
