RSS Feed

Heidelbergse Catechismus inspireert congresgangers

05-03-2011

'Inspirerend en informatief', zo typeerde Ineke Middag, directeur Erfgoedcentrum DiEP uit Dordrecht, de conferentie '450 Jahre Heidelberger Katechismus', die van 3-5 maart gehouden werd in Emden ter voorbereiding van de drie tentoonstellingen in 2013.

Ineke heeft veel ideeën opgedaan en nieuwe contacten kunnen leggen en voor haar 'smaakt het naar meer'. Ook Pieter Veerman, hervormd predikant te Lopikerkapel, en werkend aan een dissertatie over het gebed en de Heidelbergse Catechismus, toonde zich enthousiast: 'positief en interessant' waren voor hem de drie dagen in Emden, niet in het laatst vanwege de gekozen opzet: een thema vanuit verschillende invalshoeken te bekijken. Een andere Nederlander, Kees de Wildt, bezig met een promotiestudie over de gereformeerde kerk in Leiden in de 16e eeuw, waardeerde vooral de kennisuitwisseling en de ontmoeting met schrijvers, die hij tot dan van hun boeken kende. Het programma had van hem wel wat minder vol gemogen, het feit dat vijf sprekers ontbraken was voor hem geen punt.

De conferentie in Emden van 3-5 maart heeft voldoende input geleverd voor drie tentoonstellingen in 2013 naar aanleiding van 450 jaar Heidelbergse Catechismus. Dat is althans de conclusie van de organisatoren van deze tentoonstelling. Ook de ruim 50 bezoekers van de conferentie in Emden over de Heidelbergse Catechismus toonden zich tevreden over het aanbod dat ze gedurende drie dagen in woord, beeld en geluid kregen voorgeschoteld.

Op de tweede en derde dag van de conferentie belichtten sprekers uit Nederland, Duitsland en Zwitserland verschillende aspecten van de Heidelbergse Catechismus of gaven informatie over de tijd en plaats waarin het document destijds verscheen.

Dr. Johan ter Molen en dr. Paul Rem, resp. directeur en conservator van het Nationaal Museum Paleis Het Loo, bereiden een tentoonstelling in Apeldoorn in 2013 voor. Uit hun lezingen werd duidelijk, hoe kunst en religie een rol speelden bij de verschillende leden van het huis van Oranje en in welke soms fraai bewerkte kerkbanken zij zaten tijdens de zondagse kerkdiensten.

Een groot aantal prenten en schilderijen, dat o.a. de geschiedenis van de stad Heidelberg en haar vorsten en inwoners lieten zien, werd getoond door dr. Frieder Hepp, directeur van het Kurpfälzisches Museum Heidelberg. Dr. Klaus Winkler uit Heidelberg nam de bezoekers mee naar de muzikale kunst aan het hof van de keurvorsten van de Palts en liet hen in woord, beeld en geluid daarvan genieten.

Theologie en kerkgeschiedenis kwamen in de tweede en derde dag van de conferentie opnieuw aan bod, bijv. in de bijdrage van dr. Frank Engehausen uit Heidelberg over het thema „Konfessionswelchsel“ in de 16e eeuw. Dr. Wim Verboom, gaf een verhelderend overzicht van de catechese in de Nederlanden. In zijn lezing gaf hij aan, dat het enerzijds verrassend is om te zien dat de catechismus nog steeds actueel is bij veel protestanten in Nederland, maar anderzijds dat het maar een smal spoor is dat het eigene (volgens Verboom de belijdenis van de gelovige vanuit de persoonlijke relatie met Jezus Christus) van de Heidelbergse Catechismus heeft weten te bewaren. Dr. Arie Baars van de Theologische Universiteit Apeldoorn gaf een overzicht van de catechismusprediking in Nederland in de 17e en 18e eeuw. Volgens hem werd in zijn algemeenheid recht gedaan aan het onderwijs van deze belijdenis, maar hij signaleerde ook een tendens waarbij preken meer de vorm van dogmatische verhandelingen aannamen.

De lezing van dr. Herman Selderhuis ging vooral in de vraag waarom het boekje zo’n succes is geworden. Het is op zijn minst opvallend te noemen dat een boekje dat bijna 450 jaar geleden in Heidelberg verscheen, vervolgens via Emden (waar de eerste Nederlandse vertaling verscheen in 1563) zijn weg vond naar vele plaatsen over de hele wereld, het vandaag nog steeds goed doet. Volgens Selderhuis heeft dat te maken met de methode, waarbij steeds de vraag wordt gesteld wat een gelovige eraan heeft, maar ook het feit dat het boekje in de Nederlanden al vrij vroeg een plek kreeg in het kerkboek. Als illustratie liet Herman Selderhuis een filmpje zien van een kindertehuis in Chennai (India), waar jongens en meisjes in rap tempo de vragen en antwoorden van de Heidelbergse Catechismus weten op te zeggen.

Dr. Peter Opitz uit Zürich liet zaterdag horen welke relatie Zwitserland met de Heidelbergse Catechismus heeft en dr. Johannes Ehmann uit Heidelberg informeerde het publiek over de catechismus in de stad Heidelberg. Dr. Strohm tenslotte nam zijn gehoor mee naar de catechismus in de context van de 16e en 17e eeuw. Voor hem is de Heidelbergse Catechismus het document van de compromis-theologie van de Kurpfalz.

In de wandelgangen werden hier en daar lijnen naar vandaag getrokken. Veelal in de vorm van vragen: wat kunnen we vandaag met een catechismus? Wat doet de kerk met het gat dat ontstaat als de belijdenisgeschriften niet meer gehanteerd worden? Hoe presenteren we inhouden uit de Catechismus op een aantrekkelijke manier aan mensen van vandaag, die leven in een multireligieuze samenleving?

De veelkleurigheid van het programma vandaag in Emden is veelbelovend voor de drie tentoonstellingen in 2013 (twee in Heidelberg en één in het Koninklijk Paleis Het Loo te Apeldoorn). De lezingen zullen t.z.t. verschijnen in het boek dat bij de tentoonstellingen verschijnt, waarvoor Refo500 verantwoordelijk is.

Tekst en beelden: Refo500.